Wat is een capaciteitentest? Onderdelen, normgroep en scores
Een capaciteitentest meet hoe goed je redeneert met informatie die je niet eerder zag, onder tijdsdruk, vergeleken met een groep andere mensen.
Werkgevers gebruiken hem in een sollicitatie, vaak samen met een persoonlijkheidsvragenlijst. TMA combineert zijn capaciteitentests bijvoorbeeld altijd met de Talentenanalyse en een gesprek.
Je uitslag is geen schoolcijfer. Hij zegt hoe je scoorde ten opzichte van een normgroep, en elke uitgever gebruikt een andere schaal. Hieronder lees je hoe je ze leest.
Deze uitleg is in het Nederlands. Onze oefentests zijn in het Engels.
De schalen hieronder komen uit de handleidingen en rapporten van de Nederlandse uitgevers zelf. Onze oefentests zijn in het Engels en geven je uitslag als percentiel ten opzichte van iedereen die bij ons oefent.
Dat is een andere groep dan de normgroep van je echte test. Lees een uitslag bij ons dus als richting, niet als voorspelling van je sten of stanine.
Wat zit erin?
Bijna elke Nederlandse capaciteitentest combineert drie soorten opgaven: cijferreeksen of rekenen en tabellen, figuren en woorden. Ixly’s ACT heeft drie onderdelen, TMA’s Capaciteitenanalyse vijf en NOA’s MCT-M en MCT-H tot acht. Matrigma is de uitzondering: alleen figuren.
Veel tests zijn adaptief. Die passen de moeilijkheid aan op je antwoorden, zodat je na een goed antwoord een moeilijkere vraag krijgt. Een moeilijke test voelen is dan normaal en geen slecht teken.
De normgroep bepaalt je uitslag
Je wordt vergeleken met een groep. Bij Ixly is dat je eigen opleidingsniveau, bij LTP het niveau van de functie, en bij NOA, GITP en TestGroup het niveau dat de werkgever of organisatie kiest: vmbo, mbo, hbo of wo.
Hoeveel dat uitmaakt, laat de handleiding van Ixly zien: dezelfde ruwe score is sten 8,3 en percentiel 92 tegen de vmbo-groep, en sten 4,2 en percentiel 25 tegen de wo-groep. Een uitslag zonder normgroep zegt dus weinig.
Zes schalen, en wie ze gebruikt
- Sten
- 1 tot 10, gemiddelde 5,5. Ixly en TestGroup. Een 5 en een 6 zijn allebei gemiddeld, en samen halen ongeveer 38 van de 100 mensen er een.
- Stanine
- 1 tot 9, gemiddelde 5, met een vaste verdeling: 4, 7, 12, 17, 20, 17, 12, 7 en 4 procent. Een 4, 5 of 6 haalt dus 54 procent. NOA (als Lager, Midden of Hoger) en LTP; TMA’s schaal van 1 tot 9 lezen wij ook zo.
- T-score
- Gemiddelde 50, standaarddeviatie 10. GITP rapporteert zo, en Ixly zet hem naast de sten.
- C-score
- 0 tot 10, gemiddelde 5, standaarddeviatie 2. Assessio, met ongeveer een punt marge naar boven en beneden.
- Percentiel
- Het deel van de normgroep dat lager scoorde. De politie legt haar grens op percentiel 16.
- IQ
- Gemiddelde 100, standaarddeviatie 15. Ixly zet een IQ-score op het rapport. GITP en TMA geven er geen, en NOA alleen als schatting voor de adviseur bij de MCT-M.
Ze meten allemaal de afstand tot het gemiddelde
Al die schalen tellen in standaarddeviaties vanaf het gemiddelde, alleen met andere getallen. Eén standaarddeviatie onder het gemiddelde is percentiel 16, T-score 40, IQ 85 en precies de grens tussen sten 3 en sten 4. Daarom ligt de grens van de politie op percentiel 16: de toelichting bij de regeling noemt die ene standaarddeviatie.
Elke score heeft een marge. Ixly geeft een betrouwbaarheidsinterval van 80 procent, en Assessio zegt dat je een C-score met ongeveer een punt marge moet lezen. Eén punt verschil tussen twee kandidaten zegt dus weinig.
Wat je zelf kunt doen
- Zoek uit welke uitgever het is. De naam in je uitnodiging zegt welke onderdelen, klokken en regels je krijgt; zie het overzicht van uitgevers.
- Leer de gokregel van jouw test. Bij de meeste telt een leeg antwoord als fout, maar bij TestGroup telt een fout antwoord mee in je Efficiëntie-score.
- Maak de test op het apparaat dat de uitgever vraagt. LTP, GITP, TMA en de politie willen geen telefoon.
- Oefen de vorm en het tempo, niet de antwoorden. Bij GITP kan een vervolgtest onder toezicht volgen, bij de politie een verificatietoets.
Veelgestelde vragen
Is een 5 een onvoldoende?
Nee. Op een sten van 1 tot 10 is 5,5 het gemiddelde, en Ixly en TestGroup schrijven er zelf bij dat een 5 geen onvoldoende is. Op een stanine en op de schaal van TMA is 5 precies het midden.
Kun je zakken voor een capaciteitentest?
Meestal stelt de uitgever geen grens: de werkgever bepaalt wat nodig is. De politie is een uitzondering, met een grens in de regelgeving op percentiel 16.
Hoe lang duurt een capaciteitentest?
Dat verschilt veel. Ixly’s ACT duurt bij de meeste kandidaten 20 tot 40 minuten, de cognitietest van de politie ongeveer 50 minuten, GITP raadt een uur aan, en alle acht NOA-subtests samen duren ongeveer twee uur.
Is een capaciteitentest een IQ-test?
Hij lijkt erop, maar je uitslag wordt vergeleken met een normgroep op opleidings- of functieniveau, niet met de hele bevolking. Ixly zet wel een IQ-score op het rapport; GITP en TMA doen dat niet.
Oefenen voor je capaciteitentest
Maak gratis een account aan. Bij elke uitgever is minstens één oefentest gratis, en alle oefentests zijn in het Engels.